Magma

Wokół perkusisty, wokalisty i kompozytora Christiana Vandera ukształtował się w 1969 roku w Paryżu zespół Magma, początkowo wraz z basistą Francisem Mozem, na szczególnym skrzyżowaniu rocka progresywnego, jazz‑fusion, muzyki chóralnej i powtarzalnej kompozycji. Magma bardzo wcześnie rozwinęła własny świat, zorganizowany wokół basowych ostinat, cyklicznych rytmów, głosów często traktowanych zbiorowo oraz użycia kobaiańskiego — wymyślonego języka towarzyszącego mitologii stworzonej przez Vandera. Pierwsze płyty, Magma (1970) i 1001° Centigrades (1971), utrwaliły tę estetykę przed Mëkanïk Dëstruktïẁ Kömmandöh (1973), a następnie Köhntarkösz (1974), Üdü Wüdü (1976) i Attahk (1978), które pokazują różne proporcje między napięciem rocka, improwizacją jazzową i pracą wokalną. Na przestrzeni lat Magma funkcjonowała jako kolektyw o zmiennym składzie, z muzykami wywodzącymi się z francuskich scen jazz‑rock i progressive, takimi jak Klaus Blasquiz, Stella Vander, Jannick Top czy Bernard Paganotti. Po pierwszym okresie kończącym się w latach 80. Magma wznowiła działalność pod koniec lat 90. i wydała m.in. K.A (2004), Ëmëhntëhtt‑Ré (2009), Félicité Thösz (2012) oraz Zëss (2019), kontynuując repertuar, w którym kompozycja zajmuje centralne miejsce na scenie i w studiu.